بخش نرم افزاری ترابری بار ریلی هم جای رشد و هم اولویت برای رشد دارد

*علی ادریسی/ سرپرست موسسه صندوق پس انداز کارکنان راه آهن

این روزها که در روزهای پایانی سال ۱۳۹۹ و قرن سیزدهم شمسی قرار داریم و چند روز دیگر وارد سال جدید ۱۴۰۰ و در عین حال قرن چهارده شمسی خواهیم شد، لذا پیشاپیش از درگاه ایزن منان آرزوی سلامتی و موفقیت و شادکامی برای تمامی ملت عزیز و اعضای خانواده راه آهن و صندوق دارد و برای اینکه به مسیر طی شده اشاره و راه طی نشده را مقداری تبیین کنیم مطالبی را مطرح می کنم.

از سال ۱۳۷۲ که صندوق تاسیس شده عمده فعالیت آن در زمینه ترابری ریلی بار بوده و کمی هم در صنایع ریلی مانند تولید سوزن مشارکت داشته است و این امر بدیهی بوده چرا که در فضای کسب و کار راه آهن شکل گرفته شده است اما در نظر داریم که فعالیت های خدماتی مانند حمل و نقل بار در هر صنعتی حدود ۸ تا ۱۲ درصد آن صنعت را تشکیل می دهد و بصورت کلی می توان گفت زیر ۱۵ درصد است و از طرف دیگر سود دهی آن در قیاس با سایر صنایع تولیدی که ارزش افزوده بالاتری دارند کمتر است اما پایداری خود را بعنوان یک مزیت دارد. به این نکته هم توجه داریم که همه ی صنایع ضرورتا به حمل و نقل باری نیاز دارند و این خدمت قابل حذف شدن نیست و فناوریهای بکار رفته در صنایع ترابری بار در دهه های گذشته شاهد تکامل بوده نه انقلاب فناوری و تغییر مفهومی و اساسی در حمل و نقل، و عمده توسعه آن در بخش نرم افزاری بوده است و لذا بخش نرم افزاری ترابری بار ریلی هم جای رشد و هم اولویت برای رشد دارد . اگر در شبکه ریلی، هم زمان و هماهنگ در شبکه، سیرو حرکت و در ناوگان باری ریلی شیوه های نوین نرم افزاری بکار گرفته شوند از افزایش بهره وری مضاعفی برخوردار خواهیم شد، بنابر این صندوق، هماهنگ با راه آهن، در این زمینه می تواند فعالیت بیشتری انجام دهد.

نیاز به حمل بار در کشور از رشد روز افزونی برخوردار است و لازم است ناوگان حمل و نقل کشور پاسخگوی این افزایش تقاضا باشد و در قیاس با شیوه های ترابری بار، ترابری ریلی از مزیت های زیادی از جمله ایمنی بالا در قیاس با سایر شیوه های حمل و نقل، برنامه پذیری، آلودگی زیست محیطی کمتر که در بسیاری اوقات از آن غافل هستیم و کاهش مصرف سوخت که یک ثروت ملی بشمار می رود برخوردار است، لذا صندوق هم بایستی بعنوان یک وظیفه ملی و از طرف دیگر بعنوان یک استراتژی توسعه ای، ناوگان خود را توسعه دهد. برای توسعه ناوگان انواع واگن های باری و لکوموتیو تکلیف این خواهد بود از طریق استفاده از توان ساخت و تعمیر و نگهداری خودمان و سازندگان داخلی استفاده کرد تا با ارجاع سفارش کار، موجب اشتغال داخلی و توسعه صنایع ساخت ریلی نیز بشود.

یکی از مزایایی که ترابری جاده ای در قیاس با سایر شیوه های ترابری دارد تحویل کالا بصورت درب به درب می باشد که در سایر شیوه های ترابری مفهوم حمل ترکیبی را مطرح و اجرا کرده اند. لذا لازم است امکاناتی فراهم شود و اگر لازم است ناوگان جاده ای نیز باید در صندوق گسترش یابد تا به مفهوم واقعی، حمل ترکیبی، صورت پذیرد و بخش اعظم مسیر با ریل و بقیه چه در مبدا و چه در مقصد بوسیله جاده حمل و خدمات درب به درب تحقق یابد اگر چه از لحاظ مالی بهتر است خدمات جاده ای در حمل ترکیبی جاده ای / ریلی بصورت برون سپاری و استفاده از ظرفیت ناوگان کشور باشد تا همخوانی بیشتری با اصطلاح تخصصی خود، یعنی مولتی مدالیتی نیز داشته باشد.

ترابری صادرات و واردات کالا از و به کشور و ترانزیت بخش دیگری است که نیازمند توسعه می باشد ارز آوری بنبال خود دارد. این بخش خود عامل توسعه خدمات جنبی آن مانند انواع بیمه باربری بین المللی شده و در صورت لزوم و ارزش آفرینی ورود به حیطه بازرسی بین المللی اقلام و کالا ها چه برای واردات و چه برای صادرات و اقدامات لجستیکی و گمرکی در پایانه های ریلی کشور را به دنبال خواهد داشت و این خود یک نوع توسعه محصول و سبد خدمات تلقی می شود و به همین ترتیب از خدمات نو ظهور و بدیع حمایت لازم بعمل خواهد آمد.

ارسال محموله ها توسط افراد و خانواده ها و کسب و کارهای کوچک در درون کلان شهرهایی مانند تهران، تبریز، مشهد، اصفهان و شیراز و همچنین ارسال محموله ها در بین این شهر ها و سایر شهر های تابعه استا نهای مربوطه از اهمیت بالایی برخوردار بوده و وجود شبکه ریلی سراسری کشور و دسترسی به بیشتر شهرستانها و شهرها توسط راه آهن این اهمیت را دو چندان می کند و لذا در ترابری ریلی از حمل و تحویل محموله های توشه ای نیز نباید غافل شد، بازاری که قابلیت گسترش و توسعه را دارد و لازم است با سرمایه گذاری در ناوگان و سیستم های مربوطه چه بصورت نرم افزاری و چه سخت افزاری و حتی توسعه نیروی انسانی، بخشی از بازار را بدست گرفت و خدمات درب به درب واقعی را با دقت بیشتر، در زمان کوتاهتر، باکیفیت بهتر و تکریم مشتری، همانند شرکت های نوظهور تحقق بخشید تا مردم از این خدمات بهره مند شوند.

تامین سوزن از دغدغه های قدیمی راه آهن بشمار می رود که الحمدلله اخیرا با اخذ تائیدیه راه آهن برای تکه مرکزی شاهد داخلی سازی آن بوده ایم و رفع موانع تولید سریال آن، می تواند نیازمندی کشور را به این قطعه مهم و استراتژیک رفع و اثرات منفی تحریم را کمتر کند، پس لازم است در تامین نیازمندیهای تولید انبوه آن تلاش کنیم و بخش هایی که می توانند بعنوان مشتریان از این موضوع حمایت کنند عبارتند از شبکه راه آهن سراسری کشور و شرکت ساخت برای نیاز جاری و یا توسعه ای خطوط ریلی کشور و شبکه راه آهن های شهری ۹ کلان شهر کشور که از متروی خود در حال بهره برداری بوده و یا در حال تکمیل هستند.

بدیهی است هم باید برنامه برای تامین تجهیزات جوش Flash Butt که مورد تاکید راه آهن و شرکت ساخت می باشد داشته باشیم و هم با استفاده از فناوری بومی شده نسبت به تولید و تحویل سوزن به راه آهن ادامه داده و تعهدات قبلی را تسویه و قرارداد های جدید را از سراسر کشور اخذ و تحویل دهیم. ضمن اینکه با حمایت راه آهن در اجلاس راه آهن های کشور های منطقه و دوست می توانیم در بازار راه آهن های آنها مانند عراق، آذربایجان، افغانستان، سوریه و ونزوئلا ورود کنیم.

خدمت دیگری که صندوق به اعضای خود و خانواده آنها ارایه می دارد و وارد بازار آن شده است ارایه خدمات بیمه ای است، این بازار در کشور ما دارای قابلیت بالای توسعه چه در فرم بیمه حیات و ارایه انواع خدمات پزشکی و بهداشتی به اشخاص، بیمه اموال، بیمه ترابری کالا، بیمه وسایل نقلیه، بیمه مسئولیت و سایر انواع بیمه می باشد. نکته ای که در اینجا وجود دارد اینست که بایستی سبد خدمات خود را گسترش و توسعه دهیم، گسترش از این منظر که طرف های قرارداد خود را افزایش دهیم و افراد و شرکت های بیشتری را پوشش دهیم و حتی، در بخش هایی که تخصص آن را داریم مانند حمل و نقل ریلی بار و بیمه واگن و لکوموتیو در بازار تبدیل به شرکت مسلط به بازار شویم و از منظر توسعه ای لازم است سبد ارائه خدمات خود را متنوع کنیم، اگر همه جا گفته می شود برای حفظ بازار لازم است صدای مشتری را شنید، در این بازار صدای مشتری را باید بعنوان فرمان مشتری تلقی کرد.

صندوق در زمینه نگهداری و توسعه خطوط شبکه سراسری و شبکه ریلی درون شهری کلان شهر ها نیز فعالیت دارد و این بخش نیز قابلیت گسترش و توسعه به همان صورتیکه قبلا بیان شد دارد و می تواند مشتریان خود را گسترش و با تجهیز خود به تجهیزات قوی پیمانکاری و نیروی انسانی کارآمد و شاخص ضمن ارتقاء رتبه، خدمات خود را نیز توسعه دهد. استفاده از منابع و تسهیلات مالی در این زمینه می تواند ارزش افزوده بالایی را نصیب اعضای آن بکند.

در راستای اهداف ذکر شده در اساسنامه، تلاش بر این بوده است که صندوق از محل منابع مالی در اختیار برای اعضای خود تسهیلات مالی فراهم نماید و اخیرا اقدامات خوبی انجام شده که با قوت ادامه پیدا کرده و برنامه اعطای این تسهیلات را یکسال جلوتر انداختیم و انشا الله تا پایان سال مالی جاری یعنی خرداد ۱۴۰۰ تمامی اعضای صندوق تسهیلات ۵۰ میلیون تومانی را دریافت خواهند کرد، طبق برنامه قبلی قرار بود این اتفاق در سال ۱۴۰۱ تحقق یابد. ضمن اینکه سعی خواهد شد برنامه های خدماتی و رفاهی و اعتبار تامین برای اعضا فراهم شود. در این زمینه می توان آتیه صندوق را بصورت یک موسسه اعتباری و حتی اگر الزامات آن فراهم شود بصورت یک بانک تصور کرد.

موضوع اوپراتوری ریلی واحد در بندر عباس موضوعی است که مدت های مدیدی روی آن کار شده، جلسات مختلفی برگزار و نگرش های سازمانها و افراد درگیر موضوعات به هم نزدیک شده و انشاء الله با حمایت مدیران عامل راه آهن و سازمان بنادر صندوق قرارداد های جداگانه ای را با راه آهن و سازمان بنادر منعقد خواهد کرد و از آنجاییکه موضوع قرارداد ها به همدیگر ارتباط دارد لذا امضا و اجرای آنها همزمان بوده و زمین و شرایط آنها به هم ارتباط خواهد داشت. با اجرایی شدن این قرارداد ها در منطقه جدیدی که در بندر عباس برای تخلیه مواد معدنی در نظر گرفته شده خطوط و تجهیزات لازم برای تخلیه توسط صندوق اجرا و مورد بهره برداری قرار خواهد گرفت.

در خصوص توسعه منطقه آپرین نیز مذاکراتی با راه آهن انجام و از آنجاییکه در حد یک پروژه ملی مطرح است پیشنهاد هایی هم ارایه شده و اعتقاد ما بر اینست که، نظر به چابکی ساختار صندوق، راحتتر می توان نسبت به جذب سرمایه گذار داخلی و خارجی اقدام نمود. بدیهی است هرگونه اقدامی از طرف صندوق نیازمند عقد قراردادی با راه آهن است تا مطابق آن بتواند قرارداد های سرمایه گذاری به شکل BOT و BOO را به انجام برساند.

در محیط اجرایی لازم است تصمیم های مقتضی در زمان خودش اتخاذ شود و اگر چنین امری صورت نگیرد، ضمن تحمیل هزینه به سازمانهای ذیربط موضوع، تصمیم گیری در مورد آن موضوع در آتی را مشکلتر می کند و گاهی اوقات دیگر نمی توان در سطح قبلی در مورد آن تصمیم گرفت و لذا موضوع خود را بر سازمان تحمیل می کند و برای حل آن الزام می شود سازمانها و ارگانهای بالاتر ورود کنند و در اینصورت امکان رسیدن به راه حل هزینه های بیشتری را به سازمان تحمیل خواهد کرد و یا اینکه بعنوان یک ارثیه برای مسئولین آتی گذاشته خواهد شد. این امر در همکاریها و ارائه خدمات متقابل بین راه آهن و شرکت های تابعه صندوق نیز حاکم است، انتظار اینست در خصوص مسائل و موارد چالشی مطرح، بخش های ذیربط راه آهن اتخاذ تصمیم مقتضی را انجام و یا تصمیم سازی لازم را بعمل آورند تا با ورود مدیر عامل و اعضای هیات مدیره محترم مسائل رفع شود.